जमिनीला भेगा, विहिरी-बोअरवेल कोरड्या शेतकरी संकटात, कृषी बाजारपेठेतील उलाढाल ठप्प

सोलापूर | प्रतिनिधी

यंदा पावसाने पाठ फिरवल्याने सोलापूर जिल्ह्यात दुष्काळाचे संकट अधिक गडद झाले आहे. आकाशात ढगांची दाटी नाही, शेतजमिनीला भेगा पडल्या आहेत, तर विहिरी आणि बोअरवेलची पाणीपातळी तळाला गेली आहे. खरीप हंगामातील नुकसानीचे पंचनामे सुरू असतानाच आता रब्बी हंगामाच्या पेरण्यांवरही संकट ओढवले आहे. शेतात ओलावा नसल्याने पेरणी करायची कशी, असा प्रश्न बळीराजासमोर उभा ठाकला आहे. या दुष्काळाचा फटका केवळ शेतकऱ्यांनाच नव्हे, तर कृषी निविष्ठा विक्रेते आणि व्यापाऱ्यांनाही बसत आहे.

पेरण्या ठप्प खत विक्रेत्यांचे भांडवल अडकले

दरवर्षी रब्बी हंगामाच्या पार्श्वभूमीवर गहू, हरभरा, ज्वारी आणि अन्य पिकांसाठी बियाणे व खतांच्या खरेदीला वेग येतो. मात्र, यंदा पावसाअभावी शेतकऱ्यांकडे पेरणीसाठी पुरेसा ओलावा आणि पाणी उपलब्ध नसल्याने खतांची मागणी घटली आहे. परिणामी, बँकांकडून कर्ज घेऊन आणि उधारीवर खतांचा साठा करणाऱ्या विक्रेत्यांचे भांडवल गोदामांत अडकून पडले आहे.

खत विक्रेत्यांनी लाखो रुपयांची गुंतवणूक करून साठा केला मात्र पेरण्याच झाल्या नसल्याने विक्रीला अपेक्षित प्रतिसाद मिळालेला नाही. कर्जाचे हप्ते, व्याज आणि व्यापारी देणी कशी भागवायची, असा प्रश्न विक्रेत्यांना सतावत आहे.

धान्याचा मोठा साठा बाजारपेठेतील उलाढालीवर परिणाम

जिल्ह्यात गहू, तांदूळ, मका, डाळी आणि सोयाबीनचा मोठा साठा उपलब्ध असल्याची आकडेवारी देण्यात आली आहे. दिलेल्या माहितीनुसार, गव्हाचा साठा ४६,४३३ मेट्रिक टन, तांदळाचा ३६,८४६ मेट्रिक टन, मक्याचा १,९३२ मेट्रिक टन, डाळींचा १,९९९ मेट्रिक टन आणि सोयाबीनचा १५,३५० मेट्रिक टन आहे. मात्र, या साठ्याच्या किंमती आणि एकूण बेरीज यांमध्ये विसंगती असल्याने अंतिम आकडेवारीची पडताळणी आवश्यक आहे.

खत विक्रेत्यांनी शेतकऱ्यांची अडवणूक करू नये

जिल्ह्यातील दुष्काळी परिस्थिती गंभीर असून रब्बीच्या पेरण्या खोळंबण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर खत विक्रेत्यांनी शेतकऱ्यांची अडवणूक करू नये, खतांची लिंकिंग करू नये आणि शासनाने निर्धारित केलेल्या दरापेक्षा जास्त पैसे आकारू नयेत, असे आवाहन जिल्हा परिषदेचे कृषी विकास अधिकारी हरिदास हाळवे यांनी केले आहे.

‘खत विकत घेणारेच नाहीत भांडवल कसे मोकळे करायचे?’

“आम्ही बँकेचे कर्ज काढून आणि उधारीवर खतांचा मोठा साठा गोदामात भरून ठेवला आहे. मात्र, यंदा दुष्काळामुळे शेतात पेरण्याच झालेल्या नाहीत. त्यामुळे एक पोते खतही विकले गेलेले नाही. आमचे लाखो रुपयांचे भांडवल अडकून पडले असून, गोदामातील खताच्या साठ्याचे काय करायचे, हा मोठा प्रश्न निर्माण झाला आहे,” अशी व्यथा खत विक्रेते आप्पासाहेब पाटील यांनी व्यक्त केली.

दुष्काळामुळे एका बाजूला शेतकऱ्यांचे पीक उत्पादन धोक्यात आले आहे, तर दुसऱ्या बाजूला कृषी व्यवसायातील आर्थिक व्यवहारही मंदावले आहेत. रब्बी हंगामासाठी पाऊस आणि पाण्याची उपलब्धता सुधारली नाही, तर शेतकरी, खत विक्रेते आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेसमोरील संकट आणखी गंभीर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.