-शेतीबरोबरच पशुधन, मच्छिमारी आणि उच्चमूल्य शेतीवर भर

एपीएमसी न्यूज़ नेटवर्क:
पारंपरिक शेतीपलीकडे जाऊन ग्रामीण भागात रोजगार आणि उत्पन्नाचे नवे स्रोत निर्माण करण्यावर केंद्र सरकारने यंदाच्या अर्थसंकल्पात भर दिला आहे. केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी पशुधन, मच्छिमारी आणि उच्चमूल्य कृषी क्षेत्राला चालना देण्याची घोषणा केली.

खत अनुदानात कपात १.७० लाख कोटींची तरतूद

यंदाच्या बजेटमध्ये रासायनिक खतांवरील सबसिडीत कपात करण्यात आली आहे.
  २०२५-२६ : ₹१,८६,४६० कोटी
  २०२६-२७ : ₹१,७०,८०५ कोटी

या निर्णयावर शेतकरी संघटनांकडून संमिश्र प्रतिक्रिया उमटण्याची शक्यता आहे.

पशुधन क्षेत्राला मोठी चालना २० हजार पशुवैद्यकीय डॉक्टर नियुक्त

ग्रामीण व शेतीवर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांच्या उत्पन्नापैकी सुमारे १६ टक्के उत्पन्न पशुधनातून येते. हे उत्पन्न वाढवण्यासाठी सरकारने महत्त्वाची पावले उचलली आहेत.

प्रमुख घोषणा :
• सवलतीच्या व्याजदरात पशुधनासाठी कर्ज
• २०,००० पशुवैद्यकीय डॉक्टरांची नियुक्ती
• खासगी क्षेत्राच्या सहभागातून पशुवैद्यकीय संस्था, रुग्णालये व प्रयोगशाळा
• आधुनिक पशुधन प्रजनन सुविधा

काजू–कोकोसाठी विशेष ‘Indian Cashew & Cocoa Programme’

भारतीय काजू आणि कोको उत्पादन व प्रक्रियेत आत्मनिर्भरता वाढवण्याचा सरकारचा मानस आहे.

२०३० पर्यंत या उत्पादनांना जागतिक दर्जाचे प्रीमियम ब्रँड म्हणून विकसित करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

डोंगराळ भागांसाठी खास बागायत योजना

डोंगराळ भागांतील जुन्या बागांचे पुनरुज्जीवन आणि उच्च-घनतेच्या लागवडीसाठी स्वतंत्र योजना जाहीर करण्यात आली आहे.

लाभार्थी पिके :
• अक्रोड
• बदाम
• चिलगोजा (Pine Nuts)

कृषी क्षेत्रासाठी ७ टक्के वाढ तरीही तज्ज्ञ नाराज

यंदाच्या बजेटमध्ये कृषी क्षेत्रासाठी ₹१,६२,६७१ कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे.

सुधारित अंदाजाच्या तुलनेत ७% वाढ असली तरी कृषी तज्ज्ञांच्या मते ही तरतूद अपुरी आहे.

प्रमुख कृषी योजनांसाठी तरतूद (कोटी रुपयांत)
• पीएम किसान सन्मान निधी – ६३,५००
• राष्ट्रीय कृषी विकास योजना – ८,५५०
• पीएम कृषी सिंचन योजना – ६,५८७
• पीक विमा योजना – १५,०००
• व्याज सवलत योजना – २२,६००
• मत्स्यव्यवसाय क्षेत्र – २,७६१.८०
• उच्चमूल्य शेती (नारळ, काजू, कोको, चंदन) – ३५०

महिलांसाठी ‘सेल्फ-हेल्प उद्योजक (SHE) मार्ट’

महिलांच्या नेतृत्वाखालील ग्रामीण उद्योजकतेला चालना देण्यासाठी लखपती दीदी कार्यक्रमाच्या यशावर आधारित नवा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे.

SHE Mart ची वैशिष्ट्ये :
• क्लस्टर स्तरावर समुदाय-स्वामित्व असलेली रिटेल आउटलेट्स
• जीवनमान फेडरेशन अंतर्गत संचालन
• नाविन्यपूर्ण आणि सुधारित वित्तीय साधनांचा वापर
• महिलांना कर्जाधारित उपजीविकेतून उद्योजिका बनवण्याचा प्रयत्न

बजेट २०२६ मध्ये शेतीपेक्षा पूरक क्षेत्रांवर भर

पशुधन, मच्छिमारी व महिलांसाठी संधी

मात्र खत अनुदान कपात आणि मर्यादित तरतुदींमुळे शेतकऱ्यांची अपेक्षा अपूर्ण